Köşe Yazıları

İnkisar

Değerini kaybetmediği için asla eskimeyen kitaplar vardır. İngiliz felsefeci, liberal sosyalist, ateist Bertrand Russell’ın İktidar adlı kitabı (Altın Kitaplar, 1976) bunlardan biridir.  Bu kitapta Russell siyasî iktidarın ne olduğunu, nasıl mümkün olabildiğini araştırır, türlerini ve etkilerini inceler. Olayların gidişatı bende derin bir keder duygusu uyandırdığında başvurduğum az sayıda akıl ve mantık kitabından biridir.

Bu türden keder, insan ülkesini yönetenlerin hâl ve gidişatından, söylemlerinden utandığı zaman ortaya çıkar.  Aslında bu duyguya “keder” değil de “inkisar” demek daha doğru olur. İnkisar sözcüğünün anlamı çok geniştir: kırılma, gücenme, yeis, ümitsizlik, hatta beddua.

Tevfik Fikret, “Zelzele” şiirinde İstanbul’u yerle bir eden depremi anlatırken bu sözcüğü kullanır: “Bin üç yüz ondu… Henüz dün bu köhne izbeye sen / Misafir olmuştun / Ki hep sinirli ve hummalı hastalar gibi yer / Birden / İçin için ve uzun / Bir ihtilâç ile çırpındı, kırdı, yıktı… Keder / Ve korku yüzleri soldurdu; evler, aileler / Birer döküntü; kalanlar bütün ezik, kurada / Bir inkisâr-ı huşu’ en şerefli başlarda …”

Bendeki inkisar’ın sebebi deprem değil elbette, ona daha zaman var.  İdlib olayının şu aşamada ansızın iktidarın gerçek eğilimlerini, kimliğini ve tabiatını ortaya koyuvermesinin yarattığı inkisardan ya da kederden söz ediyorum. Rusya ile ABD arasında inip çıkan tahterevalli  bir tarafın ağırlığıyla ansızın “küt” diye yere vurdu.

Bütün belirtiler siyasî iktidarın kendi selametini Atlantik İttifakı’nda bulduğunu, neredeyse can havliyle NATO’ya sığınmak için hamle yaptığını gösteriyor. Gerçi bu hamlenin Ukrayna’ya silah satışı, Kırım’ın ilhakına karşı daha sert vurgulu tavır, ABD’den gelen bazı sinyaller, raporlar gibi somut belirtileri vardı fakat bu kadar keskin bir dönüşü sanırım kimse beklemiyordu.

Bütün uyarılar boşa gitti. Suriye’yle ittifakın PKK/PYD’ye karşı mücadelede, Doğu Akdeniz’deki nüfuz bölgeleri paylaşımında sağlayacağı stratejik yararlara, İran ve Rusya’yla yapılacak işbirliğinin faydalarına ilişkin bütün analizler bir kayaya çarptı.  Siyasî iktidarın mümessilleri iktidarlarının bekası uğruna şahsi menfaatlerini müstevlinin emelleriyle tevhit ettiler ve kendimizi bir anda Suriye’yle savaş hâlinde bulduk. Yıllardır Saray’a, sanki acemi bir öğrenciymiş gibi strateji dersi veren, nasihatlerde bulunan, yol gösteren, hatta giderek kendisini onunla özdeş gören, “Ahan da aynen bizim gibi düşünüyor, haydi bir hükümet kuralım fakat millî olsun” gibisine umutlanan herkesin şapkayı önüne koyup düşünmesi gerekir.

Basiret biraz daha kaybolur da NATO bu savaşın içine girer, mesela şu anda Doğu Akdeniz’de bulunan Fransızların Charles de Gaulle uçak gemisi, güneyden ise İsrail uçakları işe karışırsa, tam da Bahçeli’nin arzuladığı gibi kendimizi Şam’a doğru karadan ilerlerken bulabiliriz. Bundan daha kötüsü, ABD’nin en büyük arzusunun gerçekleşmesi, İran’la uzun ve yıpratıcı bir savaşa girmemiz olacaktır. Bundan çok daha kötüsü Rusya’yla çatışmamızdır ki bu felaket NATO’nun ülkemizi işgaline yol açacaktır.

Siyasî iktidar bu felaket kapılarını ardına kadar açmıştır. Bu süreç derinleşir ve durdurulamazsa ülke bölünecektir. Belki de düveli muazzama   Suriye için yaptığı gibi bizim için de Cenevre’de yeni bir anayasa hazırlayacaktır.  Balkan Harbi’nin başlangıcında (1912) denildiği gibi, memleket “hufre-i inkıraz ve pençe-i izmihlâldir” (uçurumun kıyısında ve yıkımın pençesinde).

Bu haksız savaşın ülke içindeki, özgürlük demeye dilim varmıyor, kısmî serbestiye, siyasî toplumun konuşma özgürlüğüne nasıl etki edeceğini, mevcut rejimin kimlere ve nereye kadar baskı yapabileceğini de düşünmek gerekir. Seferberlik, Sıkıyönetim ve OHAL kanunlarına bir göz atın isterseniz.

Peki bu âni sapma nasıl mümkün olabildi?  Elbette AKP’nin getirdiği rejim sayesinde… Üstüne bir bardak su içtiğiniz, “yarın güneş yine doğacak” diyerek hafifsemeye çalıştığınız Anayasa, Saray’a her türlü yetkiyi verdiği için; sahici bir parlamento, kuvvetler ayrımı, anında tepki gösteren örgütlü bir toplum olmadığı için…

Bazı akılsızlar TBMM’den 1 Mart tezkeresi (2003) gibi bir çıkış bekliyorlar. Sanki öyle bir Meclis varmış gibi… 1 Mart Tezkeresi gündeme geldiğinde Sıhhiye Meydanı’nda, bütün sendikaların, muhalif partilerin ve öğrenci derneklerinin katılımıyla Ankara’da gördüğüm en büyük mitinglerden biri yapılmıştı. Mitingin üç sloganı vardı: “Savaşa evet vatana ihanettir,” “Kahrolsun Amerikan emperyalizmi” ve “Katil ABD, işbirlikçi AKP.” Şimdi böyle bir şeyi, bu türden bir kamuoyu baskısını hayal edebilir misiniz? Edemezsiniz. Neden acaba? Herkesin oturup bunu düşünmesi gerekir.

Yine bazı saf arkadaşlar, “Erdoğan tuzağa düştü,” diyorlar. Taç giyen baş yeterince akıllanmamış! Vah vah! Hadi bir el verip Reis’imizi tuzaktan kurtaralım. Öyle mi?…

Tuzak falan yok, bilinçli bir tercih var. Ekonomik, politik ve kişisel olarak şantaja maruz kaldığı güce ve o gücün Türkiye’deki “anahtar muhatap”ına bilerek ve isteyerek teslim oldu.

Neyse, lafı uzatmadan Bertrand Russell’a dönelim. Üstat, kitabının bir yerinde büyük bir tehlike karşısında insanların yetkili bir makam aradıklarını ve ona teslim olduklarını, savaş patladığı zaman halkın da başındaki hükümet için aynı duyguları beslediğini yazar.  İnsanlar tehlike karşısında şaşırdıkları, “kendilerini yeteneksiz gördükleri anda bir önderin ardına takılmayı tercih ederler” (s. 24).

Russell, savaş tehlikesi karşısında insanların psikolojisinde meydana gelen değişimi şu sözlerle anlatır: “Toplu heyecan, insana sağduyuyu, insanlığı, hatta korku duygusunu bile unutturan, iğrenç kırımlara girmesini mümkün kılan, kahramanca şehit olmayı göze aldıran tatlı bir sarhoşluktur. Bir kere tadı alındı mı, öteki sarhoşluklar gibi bu sarhoşluğa da karşı koymak zordur, ama sarhoşluk eninde sonunda uyuşukluğa, yorgunluğa sürükler. İlk ateşin tazelenmesi istendiği zaman, her seferinde bir öncekinden daha güçlü bir kamçıyı gerektirir. (s. 34) Ve ardından,  Shakespeare’in Antonius ve Kleopatra oyunundan bir alıntı yapar:  “Ok yaydan çıktı artık: belâ, bir kere ayaklandın ya sen / İstediğin yolu seç, git hangi yöne istersen!” yalogan@gmail.com

4 Yorum

  1. her zamanki gibi tam isabet bir yazı.elbette bu yapılanlar bilinçli tercihtir. bak gene aldatıldı,uyarırsak doğru yola gelir diyen arkadaşlar ise bal gibide bunların bilinçli tercih olduğunun farkında.bu tip arkadaşlar kendilerini iktidarda sanmanın sahte zevkini çok sevdiler.bunun yanında ülkenin nato işgaline varacak duruma geleceğini pek sanmıyorum ama bu dengesiz dış politika daha çok can yakacak gibi hocam.her şey kişisel çıkara dayalı dizayn edilmeye çalışılıyor. s400 yada f-35 ikilemi yok bilmemne hiç bir sorun ne eksen değişimi için nede uzun vade devlet çıkarı için değil. bu davranışları yorumlayıp sanki bir devlet aklı varmış ve devlet duruma göre konum alıyor diyenleri artık dinlemiyor ve izlemiyorum,komik oluyorlar. kendinize ve kaleminize sağlık sayın alogan.

  2. Selam,

    İktidar güç aldığı odakların kuvvet bileşkesiyle hareket ediyor,

    İç siyasette herkes birbirinin kuyruğunu yakalamış, kimse kıpırdayamıyor,

    Atlantik yakınlaşırsak yüz göz oluyor, uzaklaşırsak hasret duyuyor,

    Rusya aç, sadece silahı var, silah doğrultursan o da doğrultuyor, sıkmazsan ben de sıkmam diyor, asla da silahını bırakmıyor çünkü başka bir şeyi yok.

    İsmet Paşadan beri değişen birşey yok, gökdelenlerin kıyısında gecekondu mahallesinde Osmanlıdan kalan eski konak gibiyiz, çöp atsalar camdan bizim oralara düşüyor, müteahhitler fiyakalı halleriyle mahalleliyi ayartıyor, kentsel dönüşüme de mahallenin ağa babaları düzen bozulmasın diye yanaşmıyor, kimi eski konak kimi gökdelen diye bağrışırken, sloganlar tartışmayı bastırıyor, Çukur bizim evimiz, İdris bizim babamız..

    Ali Demirsoy hocanın bir kitabı vardı, evren sınırsız mıdır yoksa sonsuz muduru şöyle anlatıyordu. Sonludur çünkü büyüklüğü vardır, sınırdızdır çünkü zaman boyutuyla kendi üstüne kapanır dışına çıkmak mümkün değildir. Jeostrateji de bizi kıstıran boyut, ya süper güç olacaksın, ya da iki yakayla da anlaşacaksın diye üstümüze kapanıyor zaman boyutu gibi, ara seçenek yok.

    Saygılar

  3. Sayın Aloğan çok güzel yazmışsınız..elleriniz dert görmesin.lakin; ben hala konuyu çözemiyorum…Suriyedeki son gelişmeler gerçekten “inkisar”mı, İnhisar mı (tekcilik), yoksa, intihar mı?bence hepsi..!
    Suriye bir bütün olursa, orada bizim karşı olduğumuz terörist yapılanmaların olması mümkün mü?elbette değil.
    ! Peki biz neyi amaçlıyoruz..tek bir Suriye yerine..cep’ler, adacıklar halinde özerk yapılanmalar mı istiyoruz? Peki eğer böyle bir yapılanma isteniyorsa, Pyd..Pkk gibi bizim karşı olduğumuz yapılanmaların olacağını da tahmin edemiyor muyuz.. ? BOP projesi gereği bir oraya bir buraya savrulmuyor muyuz?ayrıca ülkemizde bulunan 5 milyon Suriyeliyi de kolayca geldikleri yere göndermemizin tek şartı Esad ile ve diğer komşularla anlaşmak,Tek parça Suriye ve Güçlü Türk-Suriye dostluğu aynı zamanda Akdenizde de bizi başarılı kılacaktır.Türkiyenin kumar oynamaya tahammülü yoktur.Şehitlerimize rahmetler diliyorum.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Başa dön tuşu
Kapalı
Kapalı